Đề luyện tập 14

                                            ĐỀ LUYỆN TẬP TỔNG HỢP 2020 – 2021_14

Chủ đề: ANH HÙNG

Bạn sẽ trở thành nhân vật chính trong cuộc đời của bạn hay bạn sẽ để lại vai diễn đó cho người khác?

Câu 1. Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Ta không thực sự biết mình mạnh đến thế nào cho đến khi ta đối mặt với những thách thức. Thay vì chờ đợi cuộc sống thử thách ta bằng những khó khăn, ta có thể tiết kiệm rất nhiều thời gian và đau đớn bằng cách học cách trở thành anh hùng của chính mình, trong những thời điểm tốt đẹp cũng như xấu.

Bắt đầu bằng cách làm chủ sự lựa chọn của bạn. Một khi bạn thừa nhận những điểm yếu và sai lầm của bạn một cách tốt nhất, ít nhất với chính bản thân bạn, bạn có thể lên kế hoạch thay đổi chúng hơn là bị sa lầy vào sự xấu hổ và thương hại.

Là anh hùng của chính bạn có nghĩa là tự phê bình và đóng gói những suy nghĩ tiêu cực. Nó có nghĩa là đứng lên vì chính mình và nói: Đủ, điều này không hữu ích! Thay vào đó, hãy tập trung vào thế mạnh của ta và những gì ta CÓ THỂ làm.

Câu chuyện về những đau đớn, mất mát và thất bại của bạn có thể trở thành những lời nhắc nhở đầy cảm hứng cho bạn về sự kiên cường và sự sống còn của bạn. Tập trung vào những thế mạnh và sự khôn ngoan đã phát triển trong bạn thông qua những khó khăn mà bạn đã phải đối mặt.Bản chất của việc thể hiện anh hùng trong bạn đang tái sắp xếp những khó khăn mà bạn đã phải đối mặt như những trận chiến bạn đã sống sót.Tự hào về sự kiên cường của bạn.

Điểm mạnh và sức mạnh cá nhân lớn nhất của ta thường được tìm thấy trong những điều ta giỏi, và ta thích – nguồn sống của ta. Những nguồn sống của bạn, dù là thể thao, nghệ thuật, du lịch, thiên nhiên hay cái gì khác, hãy nuôi sống chúng. Nguồn sống cho bạn là mục đích và ý nghĩa để phấn đấu hoặc chơi một ngày khác.

Là anh hùng của chính bạn có nghĩa là thể hiện bản thân bạn bằng cách phát triển các giá trị của chính bạn và giữ đúng những cam kết với chính mình. Làm những gì bạn nói bạn sẽ làm và cảm thấy tự hào về bản thân, tự tin vào nhân vật của bạn. Cuối cùng, anh hùng đều có ý định, nhất quán và từ tâm.

 (Theo How To Be Your Own Hero, Debra Campbell, dịch Lê Huyền Trang)

a. Theo tác giả, sức mạnh cá nhân lớn nhất của ta thường tìm thấy ở đâu? Nó mang lại gì cho ta?

b. Nêu hiệu quả của 01 phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn in đậm.

c. Em hiểu thế nào về nhận định: anh hùng đều có ý định, nhất quán và từ tâm.

d. Em có đồng tình với quan điểm: anh hùng của chính bạn là làm những gì bạn nói bạn sẽ làm và cảm thấy tự hào về bản thân, tự tin vào nhân vật của bạn không? Vì sao? (Trả lời khoảng 4-6 dòng)

Câu 2. Cuộc sống không bao giờ là một tấm thảm đầy hoa và êm ái mà lẫn trong đó là những chiếc gai nhọn. Có những lúc bạn không tránh khỏi những khó khăn, thất bại cay đắng. Vào những thời điểm như vậy, hãy luôn biết cách nhìn nhận vào mặt tốt của vấn đề, nhận ra ưu điểm của chính mình và có niềm tin vào cuộc sống. Chỉ khi bạn có lòng tin ở bản thân mình thì mới có động lực để phấn đấu và nỗ lực.

 Từ gợi ý trên, em hãy viết bài văn ngắn (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ về mối liên hệ giữa thái độ sống tiêu cực và thất bại của con người trong đời sống.

 Câu 3. "... Chí những toan xẻ núi lấp sông,

Làm nên đấng anh hùng đâu đấy tỏ..." - Nguyễn Công Trứ

Bạn sẽ là anh hùng. Nhưng phải làm thế nào để thành một "anh hùng thật sự"?

Anh hùng là người muốn cống hiến, sống thật với niềm tin xác quyết của mình như anh Thanh niên trong đoạn trích: Anh hạ giọng, nửa tâm sư, nửa đọc lại một điều rõ ràng đã ngẫm nghĩ nhiều: - Hồi chưa vào nghề, những đêm bầu trời đen kịt, nhìn kĩ mới thấy một ngôi sao xa, cháu cũng nghĩ ngay ngôi sao kia lẻ loi một mình. Bây giờ làm nghề này cháu không nghĩ như vậy nữa. Vả, khi ta việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia. Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất. Còn người thì ai mà chả “thèm” hở bác? Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc? Đấy, cháu tự nói với cháu thế đấy. Bác lái xe đi, về Lai Châu cứ đến đây dừng lại một lát. Không vào giờ “ốp” là cháu chạy xuống chơi, lâu thành lệ. Cháu bỗng dưng tự hỏi: Cái nhớ xe, nhớ người ấy thật ra là cái gì vậy? Nếu là nỗi nhớ phồn hoa đô hội thì xoàng. Cháu ở liền trong trạm hằng tháng. Bác lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống. Ấy thế là một hôm, bác lái phải thân hành lên trạm cháu. Cháu nói: “Đấy, bác cũng chẳng “thèm” người là gì?” (Lặng lẽ Sa Pa- Nguyễn Thành Long)

Anh hùng là người hành động vì nghĩa, vì công bằng và lẽ phải, cứu giúp những người hoạn nạn, đem lại điều tốt đẹp cho mọi người như Lục Vân Tiên trong đoạn thơ: Vân Tiên ghé lại bên đàng, Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô. Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ, Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.” Phong Lai mặt đỏ phừng phừng: “Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây. Trước gây việc dữ tại mầy, Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.” Vân Tiên tả đột hữu xông, Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang. […] Vân Tiên nghe nói liền cười: “Làm ơn há dễ trông người trả ơn. Nay đà rõ đặng nguồn cơn, Nào ai tính thiệt so hơn làm gì. Nhớ câu kiến nghĩa bất vi, Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”. (Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu)

Anh hùng là người biết thừa nhận những điểm yếu và sai lầm và thay đổi chúng như người lính trong đoạn thơ: Ngửa mặt lên nhìn mặt có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng   Trăng cứ tròn vành vạnh kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình.                            (Ánh trăng, Nguyễn Duy)

Học sinh được chọn 1 trong 2 đề sau:

Đề 1. Em hãy viết bài văn trình bày cảm nhận về một trong ba quan niệm anh hùng trên. Từ đó, liên hệ với một tác phẩm khác để làm nổi bật nội dung mà em chọn.

Đề 2. Đến với văn học, ta được trải nghiệm những hiện thực mới mẻ, ta được sống với tình cảm mới và trau dồi thêm cho đời sống tinh thần mình thêm phong phú.

Từ những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn chương, em hãy viết bài văn với nhan đề: Văn chương giúp sống đẹp hơn, sống “người” hơn.

 

Đề luyện tập 15

                                            ĐỀ LUYỆN TẬP TỔNG HỢP 2020 – 2021_15

Chủ đề: NỤ CƯỜI VÀ NƯỚC MẮT

Nước mắt, nụ cười như bề mặt, bề trái của một sự việc. Hiểu được nó chưa chắc người ta sẽ sống an nhiên hơn, nhưng ít ra cũng bớt đi sự mù quáng. (Đoàn Thạch Biền)

Câu 1. Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

“Có những người mà sự tồn tại của họ giống như không khí, êm dịu, nhẹ nhàng, chỉ khi họ mất đi người ta mới nhận ra họ quan trọng nhường nào. Mình muốn trở thành một sự tồn tại như thế.”

  Có thể nói, đây là 1 trong những câu nói của cô bé Kitou Aya mà mình ấn tượng nhất khi đọc cuốn "Một lít nước mắt".

"Tuổi 15, của chúng ta:

 Tuổi của niềm hạnh phúc tràn đầy khi cánh cửa trung học rộng mở chào đón

 Tuổi của những lần vui đùa, chạy nhảy quanh bạn bè

 Tuổi của những khao khát thực hiện ước mơ ấp ủ cho tương lai phía trước

 Tuổi 15, của Kitou Aya:

 Tuổi của chuỗi ngày mang trong mình căn bệnh Thoái hóa Tiểu Não

 Tuổi của những lần té ngã khi đi lại khó khăn, của những trang nhật ký nguệch ngoạc khi không thể viết được một cách bình thường…

 Tuổi của những đau khổ ngập tràn khi nhận ra cánh cửa tương lai đang dần đóng sập lại

 Và đó là Tuổi 15 của Kitou Aya – Tuổi của…Một lít nước mắt."

Câu chuyện của "Một lít nước mắt" là một câu chuyện thực, người thực và nỗi đau thực. Cuốn nhật ký là tập hợp những gì Aya đã cảm nhận được trong suốt hơn 20 năm sống trên đời. Trong suốt hơn 6 năm kiên trì viết nhật ký để giải tỏa suy nghĩ, Aya kể về những cảm nhận và suy tư của bản thân trong suốt quãng thời gian chứng kiến cơ thể mình từng bước từng bước gánh lấy một số phận đau đớn. Nhưng cũng từ trong nước mắt và tật nguyền ấy, chính bản thân cô cũng đã nhận ra được nhiều giá trị sâu sắc về cuộc sống con người.

Từng trang nhật ký của Aya là những chuyện buồn nhiều hơn chuyện vui, nước mắt cũng nhiều hơn nụ cười. Điều đó khiến cho khi đọc truyện, chúng ta cũng cảm thấy tâm trạng mình buồn bã đi theo. Tuy nhiên, trong những câu chuyện buồn của hiện thực đó, hình ảnh cô gái Kitou Aya hiện lên vẫn thật đẹp và đầy sự lạc quan. Cô luôn tự hứa với bản thân mình rằng phải luôn cố gắng hơn nữa. Cho dù cuộc sống có khó khăn đến mấy thì vẫn phải luôn tiếp tục tiến lên, phải có niềm tin vào một ngày mai tươi sáng hơn.

Aya đã mất đi nhưng sự tồn tại của Aya trong lòng mọi người là mãi mãi. Người ta vẫn sẽ mãi nhớ tới hình ảnh một cô bé lạc quan, kiên cường đối chọi với bệnh tật, để rồi trở thành một tấm gương động viên cho những con người bất hạnh cố gắng vượt lên số phận và giúp tất cả mọi người nhận ra và thấy quý trọng hơn cuộc sống của mình.

(Theo vananh.spiderum.com)

a. Theo tác giả, Tuổi 15, của Kitou Aya có gì?

b. Nêu hiệu quả của phép tu từ chính được sử dụng trong đoạn văn in đậm.

c. Thông điệp tác giả gửi đến người đọc là gì?

d. Em có đồng tình với quan điểm: Cho dù cuộc sống có khó khăn đến mấy thì vẫn phải luôn tiếp tục tiến lên, phải có niềm tin vào một ngày mai tươi sáng hơn không? Vì sao? (Trả lời khoảng 4-6 dòng)

Câu 2. Xin hãy dạy cho cháu biết cách mỉm cười khi buồn bã. Xin hãy dạy cho cháu biết rằng không có sự xấu hổ trong những giọt nước mắt. (Trích thư của Tổng Thống Mĩ Lincoln gửi thầy hiệu trưởng của con trai mình)

 Từ gợi ý trên, em hãy viết bài văn ngắn (khoảng 500 chữ) trả lời câu hỏi: Phải chăng giọt nước mắt có thể giúp con người trở nên mạnh mẽ hơn?

 Câu 3. Nụ cười – nước mắt là biểu hiện của hai trạng thái cảm xúc đối lập nhau là sự bộc lộ tình cảm, cảm xúc mãnh liệt đã được ý thức, được lắng lọc qua cảm xúc thẩm mĩ của nhà thơ nhà văn, gói ghém bên trong một chiều sâu suy nghĩ, tư tưởng, chứa đựng ít nhiều chân lí của cuộc đời.

Đó là nụ cười lạc quan yêu đời của người lính lái xe Trường Sơn trong đoạn thơ: Không có kính, ừ thì có bụi, Bụi phun tóc trắng như người già Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.   Không có kính ừ thì ướt áo Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.  (Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Phạm Tiến Duật)

Đó là giọt nước mắt tủi nhục đắng cay khi bị chồng nghi oan của Vũ Nương trong đoạn trích: Tính chàng hay ghen, nghe con nói vậy, đinh ninh là vợ hư, mối nghi ngờ ngày càng sâu, không có gì gỡ ra được.Về đến nhà, chàng la um lên cho hả giận. Vợ chàng khóc mà rằng: - Thiếp vốn con kẻ khó, được nương tựa nhà giàu. Sum hợp chưa thoả tình chăn gối, chia phôi vì động việc lửa binh. Cách biệt ba năm giữ gìn một tiết. Tô son điểm phấn từng đã nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót. Đâu có sự mất nết hư thân như lời chàng nói. Dám xin bày tỏ để cởi mối nghi ngờ. Mong chàng đừng một mực nghi oan cho thiếp. Chàng vẫn không tin. Nhưng nàng hỏi chuyện kia do ai nói ra, thì lại giấu không kể lời con nói; chỉ lấy chuyện bóng gió này nọ mà mắng nhiếc nàng, và đánh đuổi đi. Họ hàng làng xóm bênh vực và biện bạch cho nàng, cũng chẳng ăn thua gì cả. Nàng bất đắc dĩ nói: - Thiếp sở dĩ nương tựa vào chàng vì có cái thú vui nghi gia nghi thất. Nay đã bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió; khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái én lìa đàn, nước thẳm buồm xa, đâu còn có thể lại lên núi Vọng Phu kia nữa. Đoạn rồi nàng tắm gội sạch, ra bến Hoàng Giang ngửa mặt lên trời mà than rằng: - Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu, chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngài chứng giám. Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mỵ Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ. Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ, và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ. Nói xong nàng gieo mình xuống sông mà chết. (Chuyện người con gái Nam Xương, Nguyễn Dữ)

Đó là giọt nước mắt của tình cha con ấm áp, của sự hạnh phúc vỡ òa của cha con ông Sáu trong đoạn trích: Đến lúc chia tay, mang ba lô lên vai, sau khi bắt tay hết mọi người, anh Sáu mới đưa mắt nhìn con, thấy nó đứng trong góc nhà. Chắc anh cũng muốn ôm con, hôn con, nhưng hình như cũng sợ nó giẫy lên lại bỏ chạy, nên anh chỉ đứng nhìn nó. Anh nhìn với đôi mắt trìu mến lẫn buồn rầu. Tôi thấy đôi mắt mênh mông của con bé bỗng xôn xao. Thôi! Ba đi nghe con! – Anh Sáu khe khẽ nói. Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi. Nhưng thật lạ lùng, đến lúc ấy, tình cha con bỗng nổi dậy trong người nó, trong lúc không ai ngờ đến thì nó bỗng kêu thét lên: - Ba...a...a...ba! Tiếng kêu của nó như tiếng xé, xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi người, nghe thật xót xa. Đó là tiếng “ba” mà nó cố đè nén trong bao nhiêu năm nay, tiếng “ba” như vỡ tung ra từ đáy lòng nó, nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó chạy thót lên và dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó. Tôi thấy làn tóc tơ sau ót nó như dựng đứng lên. Nó vừa ôm chặt lấy cổ ba nó vừa nói trong tiếng khóc: - Ba! Không cho ba đi nữa! Ba ở nhà với con! Ba nó bế nó lên. Nó hôn ba nó cùng khắp. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài bên má của ba nó nữa. […]Trong lúc đó, nó vẫn ôm chặt lấy ba nó. Không ghìm được xúc động và không muốn cho con thấy mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc con: - Ba đi rồi ba về với con. - Không! – Con bé hét lên, hai tay nó siết chặt lấy cổ, chắc nó nghĩ hai tay không thể giữ được ba nó, nó dang cả hai chân rồi câu chặt lấy ba nó, và đôi vai nhỏ bé của nó run run. Nhìn cảnh ấy, bà con xung quanh có người không cầm được nước mắt, còn tôi bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim tôi. (Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng)

Học sinh được chọn 1 trong 2 đề sau:

Đề 1. Em hãy viết bài văn trình bày cảm nhận về một trong ba nụ cười hay nước mắt trên. Từ đó, liên hệ với một tác phẩm khác để làm nổi bật nội dung mà em chọn.

Đề 2. Bàn về thơ, nhà thơ Ấn Độ R.Tagore viết: Cũng như nụ cười và nước mắt, thực chất của thơ là phản ánh một cái gì đó hoàn thiện từ bên trong.

Từ những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn chương, em hãy viết bài văn với nhan đề: Văn chương như người mẹ nâng đỡ giấc mơ và tâm hồn con người.

 

 

 

 

Đề luyện tập 12

                                             ĐỀ LUYỆN TẬP TỔNG HỢP 2020 – 2021_12

Chủ đề: NỖI SỢ

“Cách tốt nhất để vượt qua nỗi sợ hãi là hãy đối mặt với chúng, từ đó bắt đầu một quá trình tạo nên sự khác biệt.” (Azim Jamal & Harvey McKinno)

Câu 1. Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Trong mỗi người chúng ta có chứa đựng hai phần đối lập - bóng tối và ánh sáng. Để hạnh phúc luôn mỉm cười, ta cần phát huy mặt tốt và không phủ nhận mặt xấu trong con người mình. Khi không dám đối diện với nỗi sợ hãi và cơn ác mộng dày vò tâm trí, ta sẽ gián tiếp khước từ những cảm xúc tốt đẹp đang hiện hữu trong trái tim mình. Và cứ thế bóng tối dần xâm chiếm và bao phủ lên những điều tuyệt vời ta đang có. Ngược lại nếu ta can đảm đương đầu và chiếu rọi ánh sáng vào những vùng tối tăm, bóng tối sẽ lùi lại và tan biến.

Thật vậy, sự trưởng thành của mỗi người phụ thuộc vào sự dũng cảm đối mặt với thử thách - những thử thách không chỉ ở thế giới bên ngoài mà còn ở thế giới nội tâm. Bóng tối sẽ không thể tồn tại nếu ta phơi bày nó trước ánh sáng của sự thiện tâm, lòng nhân hậu và sự khoan dung, bởi chẳng có bóng tối nào trên thế gian này có sức mạnh và quyền năng to lớn bằng tình yêu.

 (Theo Quên hôm qua sống cho ngày mai, Tian- Dayton, NXB Tổng hợp TPHCM, Tr.129)

a. Theo tác giả, để hạnh phúc luôn mỉm cười ta phải làm gì? Điều gì sẽ xảy ra nếu con người không dám đối mặt với nỗi sợ hãi?

b. Nêu hiệu quả của phép tu từ được sử dụng trong câu văn: Trong mỗi người chúng ta có chứa đựng hai phần đối lập - bóng tối và ánh sáng.

c. Em hiểu thế nào về lời khuyên: Ta cần không phủ nhận mặt xấu trong con người mình.

d. Em có đồng tình với quan điểm: Sự trưởng thành của mỗi con người phụ thuộc vào sự dũng cảm đối mặt với thử thách không? Vì sao? (Trả lời khoảng 4-6 dòng)

Câu 2. Tuổi trẻ có rất nhiều đặc quyền, nhưng song song với nó cũng có vô số áp lực và nỗi sợ: Sợ thay đổi, sợ người khác đánh giá, sợ thất bại, sợ mất lòng người khác…

Sợ hãi ở đây không phải nỗi sợ lớn lao, mà đôi khi chỉ là những nỗi sợ rất bình thường. Nhưng chính những điều đó sẽ khiến bạn đánh mất cơ hội trong cuộc sống.

. Từ gợi ý trên, em hãy viết bài văn ngắn (khoảng 500 chữ) trả lời câu hỏi: Nỗi sợ nào là của bạn?

 Câu 3. Nhân vật tồn tại trong văn chương được quyền có nỗi sợ. Đó là những nỗi sợ mất đi cái đẹp, cái tốt, cái thật. Những nỗi sợ xuất phát từ những tấm lòng cao đẹp, làm nên vẻ đẹp bất tử.

Đó là nỗi sợ cô đơn, nỗi “thèm người” khi sống và làm việc một mình trên đỉnh núi mây mù Yên Sơn mà Anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long vượt qua bằng sức mạnh của ý thức trách nhiệm và tình yêu đối với công việc.

Đó là nỗi hoảng sợ tuyệt vọng của Kiều trước tương lai vô định khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích làm người đọc thấy tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du: Buồn trông cửa bể chiều hôm Thuyền ai thấp thoáng cánh buồn xa xa? Buồn trông ngọn nước mới sa Hoa trôi man mác biết là về đâu? Buồn trông nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh Âm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi. (Truyện Kiều- Nguyễn Du)

Đó là nỗi sợ cái đói, nỗi khổ cực, mất mát và đau thương của những năm tháng đói nghèo, chiến tranh khiến người cháu khắc ghi mãi tình yêu thương và nỗi nhớ thương bà: Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói, hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay! … Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi Hàng xóm bốn bên trở về lầm lũi Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh: Bố ở chiến khu bố còn việc bố Mày viết thư chớ kể này kể nọ Cứ bảo nhà vẫn được bình yên! (Bếp lửa- Bằng Việt)

Học sinh được chọn 1 trong 2 đề sau:

Đề 1. Em hãy viết bài văn trình bày cảm nhận về một trong ba nỗi sợ trên. Từ đó, liên hệ với một tác phẩm khác để làm nổi bật bài học nhận được từ nỗi sợ mà em chọn.

Đề 2. Văn chương sinh ra từ những tình cảm mạnh liệt. Văn học chân chính có khả năng lay động tâm hồn và tác động đến nhận thức của con người. đó là quá trình đi từ trái tim đến khối óc.

Từ những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn chương, em hãy viết bài văn với nhan đề: Một tác phẩm nghệ thuật là kết quả của tình yêu.

Phân tích nhân vật Phương Định trong đoạn trích: Đơn vị thường ra đường… có thể nghĩ lung tung...

 

Đơn vị thường ra đường vào lúc mặt trời lặn. Và làm việc có khi suốt đêm. Còn chúng tôi thì chạy trên cao điểm cả ban ngày. Mà ban ngày chạy trên cao điểm không phải chuyện chơi. Thần chết là một tay không thích đùa. Hắn ta lẩn trong ruột những quả bom. Tôi bây giờ còn một vết thương chưa lành miệng ở đùi. Tất nhiên, tôi không vào viện quân y. Việc nào cũng có cái thú của nó. Có ở đâu như thế này không: Đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần. Thần kinh thì căng như chão, tim đập bất chấp cả nhiệp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng khắp xung quanh có nhiều quả bom chưa nổ. Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa. Nhưng nhất định sẽ nổ... Rồi khi xong việc, quay lại nhìn cảnh đoạn đường một lần nữa, thở phào, chạy về hang. Bên ngoài nóng trên 30 độ chui vào hang là sà ngay đến một thế giới khác. Cái mát lạnh làm toàn thân rung lên đột ngột. Rồi ngửa cổ uống nước, trong ca hay trong bi đông. Nước suối pha đường. Xong thì nằm dài trên nền ẩm, lười biếng nheo mắt nghe ca nhạc từ cái đài bán dẫn nhỏ mà lúc nào cũng có pin đầy đủ. Có thể nghe, có thể nghĩ lung tung...

(Trích Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê, SGK Ngữ văn 9, tập 2).

Bài làm

Những dấu chân lùi lại phía sau

Dấu chân in trên đời chúng tôi những tháng năm trẻ nhất

Mười tám hai mươi sắc như cỏ. (Khúc bảy – Thanh Thảo)

Đó là tinh thần của lớp thanh niên Việt Nam thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Ở đó, ai cũng sẵn một lòng hi sinh vì đất nước, sẵn sàng lên những chiến tuyến xa xôi nhất, hiểm nguy nhất, không tiếc thân mình để bảo vệ tổ quốc yêu thương. Những cô gái thanh niên xung phong, những cô trinh sát mặt đường, những cô chuyên phá bom nổ chậm mở đường cho xe qua trên các nẻo đường Trường Sơn trong những năm đánh Mĩ. đã được Lê Minh Khuê (một cây bút nữ xuất sắc của mảnh đất Xứ Thanh) kể lại và khắc hoạ chân thực tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan. Trong đó, có lẽ đem đến cho người đọc những ấn tượng sâu sắc là đoạn trích “Đơn vị thường ra đường vào lúc mặt trời lặn. …. Có thể nghe, có thể nghĩ lung tung...”. Trong đoạn trích, công việc phá bom và đời sống sau công việc của Phương Định ở một cao điểm trên đường mòn Trường Sơn đã được nhà văn tái hiện một cách chân thực và sinh động. Nhân vật Phương Định trong đoạn trích đã để lạ ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc hình ảnh một cô gái trẻ trung yêu đời đầy lòng quả cảm, tinh thần trách nhiệm…

Tác phẩm viết về ba cô gái thanh niên xung phong làm nhiệm vụ phá bom trên một cao điểm trên tuyến đường Trường Sơn thời kỳ cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ đang diễn ra vô cùng ác liệt. Họ thuộc tổ trinh sát mặt đường tại một trọng điểm trên con đường ác liệt ấy. Qua ngòi bút tài hoa của nhà văn, hiện thực cuộc sống nơi chiến trường và hình ảnh những nữ thanh niên xung phong với cuộc sống gian khổ một thời cứ hiện lên sống động sau từng câu chữ. Truyện ngắn giúp ta có cái nhìn khách quan về tuổi trẻ trong những năm tháng chống Mỹ gian khổ. Ấn tượng sâu đậm nhất mà Lê Minh Khuê để lại trong lòng bạn đọc ở “Những ngôi sao xa xôi” có lẽ chính là hình ảnh những cô gái dũng cảm, có tinh thần trách nhiệm, có tình đồng chí đồng đội sáng ngời, có tâm hồn trong trẻo, giàu mơ mộng và nhạy cảm. Tất cả những vẻ đẹp ấy được thể hiện tập trung nhất ở nhân vật Phương Định, mà chủ yếu qua đời sống nội tâm của cô.

Như biết bao con người trẻ tuổi của đất nước đang dấn thân vào cuộc chiến một mất một còn với kẻ thù xâm lược, họ là những cô gái còn rất trẻ, tuổi đời mười tám đôi mươi. Nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ rời xa gia đình, xa mái trường, tình nguyện vào cái nơi mà sự mất còn chỉ diễn ra trong gang tấc. Họ hi sinh tuổi thanh xuân và không tiếc máu xương, thực hiện lí tưởng cao đẹp:

Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước

Mà lòng phơi phới dậy tương lai.

Cô gái ấy đã không tiếc thân mình, mang lý tưởng cao đẹp để chiến đấu, nguyện dâng hiến hết tuổi trẻ, tuổi thanh xuân và chính bản thân mình cho đất nước. Mặc dù còn rất trẻ, luôn phải đối mặt với bom rơi, đạn nổ, họ có thể hi sinh bất cứ lúc nào, nhưng để con đường được thông suốt nên các cô luôn sẵn sàng trong việc ra trận. Có lệnh là lên đường bất kể trong tình huống nào. Họ làm việc một cách tự nguyện, luôn nhận khó khăn, nguy hiểm về mình. Họ đã đặt công việc lên trên cả tính mạng của mình. Nhiệm vụ của tổ trinh sát mặt đường là phá bom có ngày đến năm lần, phải chạy trên cao điểm cả ban ngày phơi mình dưới con mắt “cú vọ của giặc Mỹ”. Sau mỗi trận bom họ phải lao ra trọng điểm để “đo khối lượng đất đá, san lấp mặt đường, đánh dấu vị trí những quả bom chưa nổ nếu cần thì phá bom”. Đó là một công việc nguy hiểm có khi cận kề với cái chết, “thần chết là một tay không thích đùa, hắn ta lẩn trong ruột của những quả bom”. Tuyến đường Trường Sơn vào những năm 1969, 1970 vô cùng khắc nghiệt. Mỹ dội những trận mưa bom bão đạn trên con đường huyết mạch này. Trước cái chết ai cũng run sợ và né tránh. Thế mà họ phải mạo hiểm với cái chết. Nguy hiểm không lường nhưng các cô tự hào với cái tên mà đơn vị đặt cho là tổ trinh sát mặt đường. Gắn với cái tên gợi sự khao khát làm nên sự tích anh hùng ấy là công việc chẳng nhẹ nhàng đơn giản nào. Phương Định không ngại hy sinh thân mình. “Tôi bây giờ còn một vết thương chưa lành miệng ở đùi. Tất nhiên, tôi không vào viện quân y”. Cô có thể chấp nhận tất cả, kể cả cái chết chỉ để hoàn thành nhiệm vụ thiêng liêng của mình. Lời tự bạch một cách tự nhiên như lời trò chuyện với bạn đọc - một kiểu độc thoại nội tâm đơn giản. Qua điểm nhìn trần thuật của người kể chuyện, nhân vật hiện lên với đầy đủ phẩm chất anh hùng và đầy tính thuyết phục. Với họ công việc không đơn giản là nhiệm vụ nữa, mà nó đã ăn sâu vào tâm trí, như một điều gì đó không thể thiếu. Cô không sợ cái chết, chỉ sợ bom không nổ, đường không được lấp nguyên vẹn, họ đã hy sinh cả tuổi thanh xuân tươi đẹp để giữ cho tuyến đường Trường Sơn huyết mạch được thông suốt. Những chi tiết về công việc trên chiến trường ấy làm hiện lên những vẻ đẹp tâm hồn đáng quý. Đó là tinh thần yêu nước, yêu quê hương nồng nàn và lý tưởng cách mạng sâu sắc, tinh thần trách nhiệm cao trong công việc.

Gánh vác trên vai một nhiệm vụ quan trọng nên cô gái của chúng ta được tôi luyện một bản lĩnh can trường. Làm công việc ấy thần kinh luôn căng thẳng đòi hỏi phải có lòng dũng cảm và sự bình tĩnh. Với họ, công việc ấy đã trờ thành bình thường: “Có ở đâu như thế này không: đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần. Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng có nhiều quả bom chưa nổ, nhưng nhất định sẽ nổ…”. Đây là một hiện thức tàn khốc của chiến tranh, của sự tàn phá khủng khiếp khi mà màu xanh của cây cỏ tự nhiên cũng không thể sống nổi. Vì thế, sự che chắn giản đơn của thiên nhiên như là ngụy trang để bảo vệ mạng sống của họ cũng không có được. Trước mắt người đọc là cảnh tượng của hoang phế, trần trụi, ảm đạm chết chóc, tang thương. Dường như ta cảm nhận được cả những hơi thở nóng rực, sự khẩn trương gấp gáp đang dội về trong tâm hồn các cô gái, cái cảm giác hồi hộp khi “chạy trên cao điểm cả ban ngày”, “thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu”, mà Phương Định cũng vừa nghiêm túc vừa tếu táo rằng “ban ngày chạy trên cao điểm không phải là chuyện chơi”. Cuộc sống người lính thật nhiều gian khổ và nguy hiểm như vậy nhưng cô lúc nào cũng yêu đời. Bởi lẽ trong lòng cô biết rõ rằng cuộc chiến này sẽ còn kéo dài và chỉ có những niềm tin tinh thần lạc quan mới có thể giúp họ vượt qua được nhưng khó khăn và gian khổ này. Việc lựa chon điểm nhìn từ nhân vât chính đã tạo nên thành công trong nghệ thuật trần thuật và nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật.

Trong chiến đấu cô can trường bao nhiêu thì trong cuộc sống sinh hoạt, cô hồn nhiên, tươi trẻ bấy nhiêu. Khi xong việc, quay lại nhìn cảnh đoạn đường một lần nữa, thở phào, chạy về hang. Đối lập với cảnh tàn khốc do bom đạn giặc gây ra là sự bình tĩnh đến lạ lùng của các cô gái. Cảnh các cô sống trong hang sao mà lạc quan, thơ mộng đên thế: Bên ngoài nóng trên 30 độ, chui vào hang là sà ngay đến một thê giới khác. Cái mát lạnh làm toàn thân run lẽn đột ngột- Rồi ngửa cô uống nước trong ca hay trong bi đông. Nước suối pha đường. Xong thì nằm dài trên nền ẩm lười biếng nheo mắt nghe ca nhạc tử cái đài bán dẫn nhỏ mà lức nào cũng có pin đầy đủ. Có thể nghe, có thể nghĩ lung tung… Dường như cô gái ấy vẫn còn rất “trẻ con” mặc dù đã bước sang độ tuổi mười tám đôi mươi. Định đã hồn nhiên kể về sự khốc liệt của chiến tranh, về công việc hằng ngày rất nguy hiểm của ba người và cũng tự nhiên kể về những thói quen, những thú vui đời thường của cô. Cô tận hưởng cuộc sống hồn nhiên như chưa hề nghe thấy bom rơi, đạn nổ. Chiến tranh đã không thể cướp đi niềm tin yêu cuộc sóng,niềm lạc quan của cô gái trẻ. Tâm hồn của cô gái trẻ còn đẹp hơn những vì sao trên trời. Đẹp nhất là sự lạc quan, yêu đời và mơ mộng. Dù rằng giữa bao nhiêu khói bụi của chiến trường thì tâm hồn họ vẫn giữ mãi nét trẻ trung của lứa tuổi mộng mơ, nhiều khát vọng. Dù rằng bao nhiêu vết thương để lại thì trái tim họ vẫn không hề chai sần. Dù rằng cái chết luôn cận kề nhưng với họ thì cuộc đời này vẫn còn đẹp chán đấy chứ! Chiến trường có thể cướp đi tuổi thanh xuân của họ nhưng không thể nào làm chết được sự tươi trẻ và khát vọng được sống đẹp, sống đúng nghĩa với tuổi đời dù đó chỉ là những giấy phút hiếm hoi.

Tác giả tỏ ra rất sắc sảo trong việc thể hiện khung cảnh và không khí sôi sục ở một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn bằng một vài nét điển hình. Thành công hơn cả là nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật. Bằng cách để cho người đứng ra kể chuyện là cô thanh niên xung phong Phương Định, tác giả đã phản ánh một cách tự nhiên và tinh tế tâm trạng của những cô gái ở chiến trường, luôn đối mặt với cái chết mà vẫn sống hồn nhiên, lạc quan và không kém phần lãng mạn. Chiến tranh làm cho họ dày dạn và cứng cỏi hơn, nhưng vẫn không thể làm mất đi nét hồn nhiên, trong sáng của tuổi trẻ. Sự khốc liệt của chiến tranh đã tôi luyện những tâm hồn vốn nhạy cảm, yếu đuối của họ thành bản lĩnh, kiên cường của người anh hùng.

Những gì còn đọng lại sau khi đọc xong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi có lẽ chính là vẻ đẹp cả hình thức lẫn tinh thần của nhân vật Phương Định- một nhân vật chỉ mới độ tuổi mười tám đôi mươi. Phương Định là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ trẻ Việt Nam anh hùng, bất khuất trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Viết về các cô gái thanh niên xung phong, Lê Minh Khuê đã không tô vẽ, không mĩ lệ mà miêu tả hết sức cụ thể, chân thực bằng cách cá thể hóa nhân vật với những hình ảnh rất đời thường, làm hiện lên sức mạnh của cả dân tộc trong giai đoạn khốc liệt nhất của chiến tranh:

Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

(Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc)

Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?